Bezoek de website van PBI Mexico

Algemene inleiding Mexico
Mexico is een enorm land met woestijnen, vruchtbare laagvlaktes, woeste bergketens, vulkanen en tropische regenwouden. Er zijn 56 verschillende indianenvolken die even zoveel talen spreken. Als je de reisbrochures mag geloven is dit een fantastisch vakantieland. Van de mensenrechtensituatie ligt de gemiddelde vakantieganger (en de internationale opinie) niet wakker.

De kennis van de buitenwereld beperkt zich hoofdzakelijk tot de opstand op 1 januari 1994 van de Zapatistas in Chiapas. Deze werd gevoed door de EZLN (Zapatistas National Liberation Army), als antwoord op de mensenrechtenschendingen tegen de Indiaanse bevolking, de corruptiepraktijken van de regering (o.a. verkiezingsfraude) en het tekenen van het vrijhandelsakkoord met de VS, bekend onder de naam NAFTA.

Dit veroorzaakte veel publiciteit en een grote toeloop van mensenrechtenactivisten uit het buitenland. Deze toeloop heeft het conflict tussen de Mexicaanse regering en de Zapatistas in eerste instantie verder op scherp gezet. In 1996 werden er vredesonderhandelingen in gang gezet die echter in 1997 vastliepen.

Naar aanleiding van een oproep in 1995 van de aartsbisschop van San Cristóbal de las Casas, werd er een groepering gevormd van internationale NGO's ter ondersteuning van het vredesproces en het opkomen voor de mensenrechten t.w.: EL Servicio Internacional para la Paz (SIPAZ) waar PBI sinds 1996 deel van uitmaakt. (www.SIPAZ.org). De betrokkenheid van PBI bestaat uit het adviseren van de coalitie op het gebied van niet interventie, onpartijdigheid en geweldloze conflictoplossing.

Guerrero en Oaxaca
Buiten Chiapas, in de arme provincies Guerrero en Oaxaca, namen in de jaren 90 de mensenrechtenschendingen hand over hand toe. Deze ontwikkeling bleef buiten de massale belangstelling voor Chiapas. Sinds 1996 zijn in dit gebied opnieuw gewapende guerrillagroeperingen actief. De Mexicaanse regering greep in door het sturen van troepen. Dit bracht een toename van gedwongen migratie, mishandelingen, verkrachtingen, onterechte detenties en terechtstellingen zonder dat daar een proces aan vooraf was gegaan met zich mee; kortom toenemende repressie zowel tegen individuen als tegen mensenrechtenorganisaties.

De bevolking van beide provincies bestaat grotendeels uit sterk verarmde en gemarginaliseerde boeren. Velen verlaten de streek tijdelijk of definitief op zoek naar betere perspectieven. De regering heeft haar investeringen in het gebied verplaatst van onderwijs en gezondheidszorg naar grote snelwegen en toeristenfaciliteiten en het ontwikkelen van de industrie. Mexico is een land van grote tegenstellingen. Verschillende delen van Mexico zijn geïndustrialiseerd en zeer modern en ontwikkeld. Maar in de deelstaten Oaxaca en Guerrero heersen nog steeds de feodale verhoudingen.

Meningsverschillen over landbezit of arbeidsconflicten vormen nog vaak de inzet van geweld. Veel geweld is afkomstig van de plaatselijke Caciques, grootgrondbezitters of andere economisch machtigen die meestal goede banden hebben met de PRI (Institutioneel Revolutionaire Partij; in vele deelstaten nog steeds de lokale autoriteiten). Ze proberen met harde hand boerenorganisaties en indianenorganisaties onder de duim te houden.
 
De rol van het leger en de politiek
De rol van het leger in Mexico heeft zich over de afgelopen decennia gekenmerkt door een toenemende aanwezigheid in het maatschappelijke leven. Het begon gedurende de regering Portillo (1976-1982) met forse investeringen, zette zich voort tijdens de periode van president de la Madrid (1982-1988) waarbij de nadruk vooral lag op de rol met betrekking tot buitenlandse politieke problemen (bijv. oorlog in Guatemala) dus het waarborgen van de nationale veiligheid.

Bij de verkiezingen in juli 2000 komt een historische doorbraak, voor het eerst in 70 jaar worden de presidentsverkiezingen niet door de kandidaat van de PRI gewonnen. In december dat jaar zijn alle ogen op Fox gericht, de kandidaat van de PAN (partij van nationale actie) installeert zich als nieuwe president van Mexico. Zelfs bij de meest kritische mensenrechtenorganisaties is er de lichte hoop op verandering. Er is ook sprake van een zekere opening ten aanzien van mensenrechten en internationale aanwezigheid.

Het duurt tot 2001 voordat er binnen Mexico vanuit de regering belangstelling ontstaat voor de verdwijningen die tijdens de Vuile Oorlog (jaren 70-80) aan de orde van de dag waren (532 gevallen zijn officieel bekend). Helaas gaan deze verdwijningen heden ten dage nog steeds door. De vraag was en blijft in hoeverre de regering wil meewerken aan berechting van de daders. In mei 1999 maakt een rapporteur van de verenigde naties melding van de "almost complete impunity" (bijna volledige straffeloosheid).

De hoop van de mensenrechtenorganisaties wordt 19 oktober 2001 stukgeslagen met de moord op de mensenrechtenadvocate Digna Ochoa. Als medewerker van PROdh (Centro de Derechos Humanos Miguel Agustin Pro Juarez) was Digna reeds verscheidene malen bedreigd. In de loop van 1999 werd ze zelfs tot 2x toe gekidnapt waarbij ze ondervraagd werd over haar activiteiten. Ze ontvlucht gedurende enige tijd Mexico maar slechts enkele maanden na haar terugkomst wordt ze vermoord. Naast haar lichaam is een briefje gevonden met bedreigingen aan het adres van PRODH. Digna had vele zaken onder haar hoede waarbij het Mexicaanse leger beschuldigd werd van mensenrechtenschendingen.

Vele activisten van mensenrechten-organisaties, vakbonden, en Indiaanse organisaties kampen met regelmatige bedreigingen en fysieke aanvallen. De Nationale Mensenrechtencommissie (CNDH) laat in juni 2005 weten nog steeds aangiftes te ontvangen van o.a. martelingen, willekeurige arrestaties, wrede en vernederende behandelingen, illegale huiszoekingen, het voortduren van verdwijningen en het negeren van allerlei juridische rechtsmiddelen.

De secretaris-generaal van Amnesty Internacional, Irene Khan, bezoekt Mexico in september 2005 en bekritiseert de politieke partijen omdat ze het respecteren van mensenrechten niet in hun politieke agenda hebben staan. Volgens haar heeft de Mexicaanse regering wel initiatieven getoond voor de bescherming van de mensenrechten wereldwijd, maar heeft zij voor haar verplichtingen op dit gebied nationaal gezien niet diezelfde intensiteit aan de dag gelegd.

Op 2 juli 2006 werden verkiezingen gehouden om een opvolger te kiezen voor Fox. De nieuwe kandidaat wordt president voor zes jaar. De linkse presidentskandidaat Andres Manuel Lopez Obrador (AMLO) van de Partij van de Democratische Revolutie (PRD) verloor de verkiezingen met een nipt verschil van 0,58% van de rechtse kandidaat Felipe Calderon van de Partido de Allianza Nacional (PAN). Lopéz Obrador zegt dat er sprake is van fraude en eist een volledige hertelling van de 41 miljoen stemmen. De omstreden verkiezingen leidden in het land tot massale straatprotesten.

Projectactiviteiten PBI

PBI verzorgt in Mexico internationale presentie door het verlenen van aanwezigheid in kantoren van mensenrechtenorganisaties en/of in hun huizen of die van individuele leden en door begeleiding van verdedigers van de mensenrechten gedurende hun tochten naar risicovolle gebieden.

In Guerrero wordt op deze wijze met enkele mensenrechtenorganisaties gewerkt. Tita Radilla, vice-voorzitster van de mensenrechtenorganisatie AFADEM, zegt in een interview dat zij zich door de aanwezigheid van PBI-vrijwilligers zekerder van zichzelf voelt om in het openbaar zaken aan te kaarten en meer durft te doen dan voorheen. Hierdoor kan haar organisatie meer resultaten bij haar werk bereiken. Tevens merkt zij dat de autoriteiten haar en haar organisatie netter behandelen sinds zij begeleiding van PBI krijgen.

Buiten dit werk heeft het PBI-team in 2005 veel tijd gestoken in onderhoud met Mexicaanse autoriteiten, diplomaten en nationale en internationale NGO's, en in het produceren en verspreiden van diverse bulletins en dossiers.

PBI doelen in Mexico

* Steun aan Mexicaanse initiatieven die respect voor de mensenrechten nastreven

* Steun van initiatieven die vreedzame oplossingen voor conflicten zoeken

* Promotie van onderzoeken naar vrede en sociale rechtvaardigheid

PBI-team

Het huidige PBI team bevindt zich in Guerrero en bestaat uit 4 tot 6 leden. Er staat nog steeds op het programma om een subteam in Oaxaca te beginnen want ook daar blijven de aanvragen binnenkomen. Maar na het sluiten van het team in Mexico DF kan daar vooralsnog geen sprake van zijn.

Cliëntorganisaties in Mexico

Emiliana y Francisco Cerezo Contreras  (Comité Cerezo). Een familie in de hoofdstad México DF die werkt aan de invrijheidstelling van enkele familieleden en andere slachtoffers van mensenrechtenschendingen.

In de staat Guerrero:

Asociación de Familiares de Detenidos, Desaparecidos y Víctimas de Violaciones a los Derechos Humanos en México (AFADEM). Organisatie van Familieleden van Gevangen en Verdewenen Personen en Slachtoffers van Menserechtenschendingen in Mexico. In het bijzonder hun vice-voorzitster Tita Radilla Martínez.

Centro de Derechos Humanos de la Montaña "Tlachinollan" . Mensenrechtenorganisatie.

Organización de Pueblos Indígenas Me' Phaa (OPIM). Organisatie van Indiaanse volkeren.

Organización de Mujeres Campesinas de la Sierra de Petatlán (OMESP). Organisatie van boerenvrouwen.

Centro Regional de Derechos Humanos "José Maria Morelos y Pavón". Mensenrechtenorganisatie.

Miguel Agustín van Pro Juárez Mensenrechtencentrum.

Bewoners van de vestiging Leonardo Rodríguez Alcaine (LRA) in Acapulco.